ਤਿੰਨ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ — ਗੁਰਨਾਮ ਢਿੱਲੋਂ

ਕੀ ਹੋਇਆ ਅੱਜ ਕੁਫ਼ਰ ਜਿੱਤ ਰਿਹਾ
ਡੋਲ ਨਾ ਤੂੰ! ਦਿਲ ਵਿਚ ਧਰਵਾਸ ਰੱਖ।

ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਇਹ ਹੀ ਕੰਮ ਆਉਣ ਗੇ
ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖ।

ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਲਾਟੂ ਵਾਂਙ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ
ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਰੱਖ।

ਕੂੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰੋੜ੍ਹ ਨਾ
ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਘਰ ਵਿਚ ਰਾਸ ਰੱਖ।
**

2.
ਮੈਂਨੂੰ ਤੇਰਾ ਨਾਜ਼, ਨਖ਼ਰਾ ਯਾਦ ਹੈ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਆਬਾਦ ਹੈ।

ਬਾਗ ਦੇ ਵਿਚ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦਾ ਆਵਣਾ
ਹੁਸਨ ਅੱਗੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਹੈ।

ਰਹਿਣ ਦੇ, ਜਿਧਰ ਮੈਂ ਜਾਣਾ, ਜਾਣ ਦੇ
ਸਿਦਕ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ।

ਖੋਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੂੰ! ਨਦੀਏ ਖੋਰ ਦੇ
ਵੇਗ ਤੇਰਾ ਕੈਦ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।

ਤੋਤਾ, ਮੈਨਾ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੇ
ਚਾਉ ਦਾ ਨਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਆਦਿ ਹੈ।

ਕਤਲਗਾਹ ਦੇ ਵਿਚ ਸਰਮਦ ਨੱਚਦਾ
ਏਹੋ ਲਮਹਾ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਾਦ ਹੈ।

ਸੂਲੀ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਟ ਖ਼ਾਤਰ ਝੂਲਣਾ
ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਇਹ ਜਿਉਣ ਵਿਚ ਇਤਕਾਦ ਹੈ।
**
3.
ਇਕਦਮ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਸੰਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ।
ਕੌਂਣ ਮੇਰੇ ਖ਼ਾਬ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।

ਵਾਂਙ ਭੱਠੀ ਜਿਸਮ ਤਪਦਾ ਹਾਇ! ਕੌਂਣ
ਸੇਕ ਤਾਈਂ ਹੋਰ ਲਾਂਬੂ ਲਾ ਗਿਆ।

ਕੌਂਣ ਦੇਸ਼, ਕੌਂਣ ਸ਼ਹਿਰ, ਕੇਸ ਵਕਤ
ਕੌਂਣ ਤਨਹਾਈ ਦਾ ਮੀਂਹ ਬਰਸਾ ਗਿਆ।

ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਹੋਈ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆਂ
ਕੌਂਣ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਅਗਨ ਭੜਕਾ ਗਿਆ।

ਸੱਭ ਕੁੱਝ ਹੈ ਪਾਸ ਮੇਰੇ ਪਰ ਕਿਉਂ
ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਚਾਨਣ ‘ਤੇ ਨ੍ਹੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ।

ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਰਾਇਆ ਉਮਰ-ਭਰ
ਕਿਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਅੱਜ ਹਾਂ ਘਬਰਾ ਗਿਆ।

ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਫ਼! ਮਿਰਾ
ਸਬਰ ਦਾ ਸਾਗਰ ਉਛਾਲਾ ਖਾ ਗਿਆ
***

*’ਲਿਖਾਰੀ’ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ‘ਲਿਖਾਰੀ’ ਦਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੇਵਲ ‘ਰਚਨਾ’ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
****
1242
***