by |
“ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਰਾਨੇ: ਪੁਆਧੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸੰਗਮ” ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਵਿਤਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ‘ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਰਾਨੇ’ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ, ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਂਝੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ, ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਵੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ-ਅਨੁਭਵ, ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਬਾਠ, ਰੂਪੀ ਹੁੰਦਲ, ਸੁਖਦੀਪ ਕੌਰ ਦੀਪ, ਡਾ. ਬਲਜੀਤ ਸਨੇਟਾ, ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਦਵਾਣ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੋਵਰ, ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕ, ਅਵਤਾਰ ਕੌਰ ਮਹਿਮੀ, ਰਜਿੰਦਰ ਲਹੌਰੀਆ, ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਗਰੇਵਾਲ, ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਚੁੰਨੀ, ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੁੰਨੀ, ਭੱਟੀ ਲਵਲੀ, ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਲੌਲੀ, ਸੋਹਨ ਕਲੌਲੀ, ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਧਰਮ, ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ, ਸਤਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗੁੱਗ, ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ, ਨਿਰਮਲ ਕੌਰ ਨੀਰ, ਮੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਜਗਜੀਤ ਮੁਕਤਸਰੀ, ਜਸਪਾਲ ਗਿਰ, ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਗਪਾਲ ਕਾਲਕਾਂ, ਸਰਬਜੀਤ ਬਾਛਲ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪਵਨ ਖਿੱਚੀ ਮਾਨਸਾ, ਮੰਨਤ ਲਵਲੀ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ, ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ, ਮੁਹਾਵਰੇ, ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਪਣੀ ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹਿਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਪੁਆਧੀ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਮ, ਦਵਾਤ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਲੇਖਣ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਖਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹੱਤਤਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸ਼ਿਲਪ, ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੁਸਤਕਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ‘ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਰਾਨੇ’ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸਾਹਿਤਕ ਪਿਆਰ, ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਝ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਯਤਨ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਰਾਨੇ’ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਯਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। |
|
*’ਲਿਖਾਰੀ’ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ‘ਲਿਖਾਰੀ’ ਦਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੇਵਲ ‘ਰਚਨਾ’ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। |
‘ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਰਾਨੇ’ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੈ। ਅੱਖਰ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਸੁਪਨਿਆਂ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵਨਾ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯਾਰਾਣਾ ਪਾਉਣਾ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਲੌਲੀ
ਪਤਾ : 41 ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਕਲੋਨੀ,
ਨੇੜੇ ਬਾਬਾ ਬਾਲਕ ਨਾਥ ਮੰਦਿਰ,
ਐਮ ਡੀ ਐਸ ਡੀ ਕਾਲਜ ਰੋਡ
ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰਿਆਣਾ 134003
ਪੇਸ਼ਾ :ਅਧਿਆਪਕ
ਸੌਕ: ਸਾਹਿਤ ਪੜਨਾ ਤੇ ਲਿਖਣਾ, ਨਾਟਕ ਖੇਡਣਾ।
ਪੁਸਤਕ: ਅਹਿਸਾਸਾ ਦੀ ਗੰਢ--- 2025
e-mail: yskalouli@gmail.com
+91 8168433853
