by |
ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਮੰਡੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਬਾਈ ਧਾਰ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਜਾਂ ਜਿੰਦਾ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੋ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।“ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਰਿਵਾਲਸਰ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਿਆ। ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਆਪਾਂ ਇਥੇ ਬੁਲਾਈਏ। ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਭੀਮਚੰਦ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਪਰਮਾਨੰਦ ਪੰਮਾ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ: ਗੁਰੂ ਜੀ! ਸਾਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਓ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।” ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਆਉਣਗੇ ਜਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਸਿੰਘ ਹੀ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਜਦੋ ਸੁਨੇਹਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਉਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ। 1701 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ, ਮਾਤਾ ਗੁਜ਼ਰ ਕੌਰ ਜੀ, ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ, 500 ਸਿੰਘ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤੋਪਾਂ ਲੈ ਕੇ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕਈ ਰਾਜੇ ਲਾਮ ਲਸ਼ਕਰ ਲੈ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਆਓ ਆਪਾਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲਈ ਸਲਾਹ ਕਰੀਏ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੇ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕਲੇ- ਇੱਕਲੇ ਸਵਾ ਸਵਾ ਲੱਖ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਗੋ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਪੀ ਸਕਦੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਂਗੇ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਮਿਸ਼ਨ ਹੀ ਜਾਤ ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗਤ ਤੇ ਇੱਕ ਪੰਗਤ ਸੰਪਰਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਹੈ ਉਹ ਛਕੇ ਜਿਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਛੱਕਣਾ ਉਹ ਨਾ ਛਕੇ।” ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵਚਨ ਕੀਤਾ: “ਇੰਨ ਗਰੀਬ ਸਿਖਨ ਕੋ ਦੇਹੁ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ,ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਹਮਰੀ ਗੁਰਿਆਈ।” ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਬਾਈ ਧਾਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਡੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਚੰਬੇ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਨਾਹਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਦਿ। ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੀਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਮ ਸੇਵਕ ਭਾਈ ਸਾਵਨ ਮੱਲ ਜੀ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਮੰਡੀ ਆਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੁਢਲਾਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੈਦੇਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਚਨ ਸੱਚ’ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਿਸਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਕਲਿਆਣਾ ਜੀ ਵੀ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਲੱਕੜਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਰਬਾਰ ਸਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ’ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੀ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਵੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੇਨ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੇਨ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਚੰਬੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮੇਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦੇਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝ ਜਾਵਾਂਗੀ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਨ।” ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਤਰਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਗੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਜਵਾਬ ਸੁਣ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖਸ਼ਿਸ ਕਰੋ।” ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਪਦਮਾਵਤੀ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਲੱਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਤੇ ਦੋ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਤਿੰਨ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ। ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲੋਮਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਬਣ, ਗੁਰੂ ਪਦਮਸੰਭਵ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੀਲ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਤੈਰਦੇ ਸਨ। ਪੱਥਰ ਤੈਰਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਸਨ। ਜੋ ਕਿ ਹਨੇਰੀ ਦੇ ਝੱਖੜ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਸਨ| ਜੋ ਹੁਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਰਦੇਸ਼ਵਰ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰਿਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਇੱਥੇ ਆਏ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਦੋ ਗੋਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯਕਸ਼। ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁਬੇਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਹੋਮਾ ਯੱਗ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਪੱਥਰ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ। ਉਥੇ ਬੈਠਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਆਪਣੇ ਕਮਾਨ ‘ਤੇ ਤੀਰ ਲਗਾਇਆ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇੰਨਾ ਅਜੀਬ ਸੀ ਕਿ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਪਲਟ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਵਤਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ 10,000 ਡਰਾਉਣੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਇਹ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਧਾਰ ਲਓ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਗੁਪਤ ਰਹੋ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖੋ, ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਲਵਾਂਗੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਤਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੇਵਾਲ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰੇਵਾ ਸੀ। ਰੇਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਵਤਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਆਵੇਗਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਵਾਲ ਇੰਨਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ। ਰਿਵਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ 96 ਕਰੋੜ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੈ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੁਜੰਗ ਸੈਨਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ 96 ਕਰੋੜ ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ)। ਜੇ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਉਹ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਪਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਕਲਯੁਗ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਪੁਜਾਰੀ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਗੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਗੇ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣਗੇ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਜਰੀ ਨੱਚੇਗੇ। ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 9 ਫੁੱਟ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਇੱਕ ਫੁੱਟ 9 ਫੁੱਟ ਹੈ। 1 ਮਹੀਨਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮੰਡੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੇਨ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਲਕੀ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਲਕੀ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਦੇ ਕੇ ਬਜ਼ਾਰ ਲੈ ਗਏ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਪਾਲਕੀ ਦਾ ਭਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। 6 ਮਹੀਨੇ 18 ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮੰਡੀ ਵਿਖੇ ਰਹੇ। 6 ਮਹੀਨੇ 18 ਦਿਨ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਰਤਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੰਡੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੇਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਰਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਕੋਠਾ ਸਾਹਿਬ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੇਨ ਦਾ ਇਕ ਕਿਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿੱਧ ਕੋਟ ਸੀ। ਭਾਵ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ 81 ਫੁੱਟ ਪਾਣੀ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਮਾਝਾ ਮਾਲੀਆ, ਦੁਆਬਾ ਦਲੀਆ ਅਰਥਾਤ ਮਾਝਾ ਮਾਲੀਆ ਦੁਆਬਾ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦਲੀਆ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। 12 ਕੋਸ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਬਲੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਾਟ ਵਿੱਚ ਭਜਨ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸਮਾਂ ਬਚ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਰਿਵਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰਹੇਗਾ। ਰਿਵਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਸਰੋਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਰੇਵਾਲਸਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਲਈ ਉਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਰੱਖਾਂ। ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਸੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਧ ਸੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਸ਼ੇਰ ਆ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਲਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫਤਿਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਹੇਠਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਲਾ ਸਾਹਿਬ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਖੰਡਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਦੌਣ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1928 ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੰਡੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸੇਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਠਾਡਾ ਸਾਹਬ ਹੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਨੇ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ 1928 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1930 ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।1930 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ | ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਆਇਆ: ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਸੰਤਾ ਕੇ ਕਾਰਜਿ ਆਪਿ ਖਲੋਇਆ ਹਰਿ ਕੰਮ ਕਰਾਵਣਿ ਆਇਆ ਰਾਮ ॥ ਧਰਤਿ ਸਹਾਵੀ ਤਾਲ ਸਹਾਵਾ ਵਿਚਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲ ਛਾਇਆ ਰਾਮ ॥ |
|
*’ਲਿਖਾਰੀ’ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ‘ਲਿਖਾਰੀ’ ਦਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੇਵਲ ‘ਰਚਨਾ’ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। |
ਸਵੈ-ਕਥਨ:
ਮੈਂ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੁਲੇਰੀਆ ਮੇਰਾ ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ 1965 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮਮਦੋਟ ਜਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ| ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਤੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਮੈ ਸਾਰਿਆ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹਾਂ।
ਮੈ ਦਸਵੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ [ਸ਼ਹੀਦ ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ ਵਧਵਾ ਮਹਾਂਵੀਰ ਚੱਕਰ] ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮਮਦੋਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ| ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਉਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ|
1988 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋ ਸਰਹੱਦ ਉਤੇ ਤਾਰਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਸ ਵਕਤ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸਾਡੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਭਾਵੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਗਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅਾਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ| ਜਦੋਂ ਦੀ ਤਾਰਬੰਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ| ਉਸ ਸਮੇ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ|
ਮਮਦੋਟ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰਿਆਸਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ| ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦੋਂ ਫਰਵਰੀ 1807 ਵਿੱਚ, ਕਸੂਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਤਬੁੱਦੀਨ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁਤਬੁੱਦੀਨ ਨੂੰ ਮਮਦੋਟ ਦੇ 84 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਕੇ ਇਥੋਂ ਦਾ ਨਵਾਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਮਦੋਟ ਦੇ ਨਵਾਬ ਇਫਤਿਖਾਰ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ| ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਟਾਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਾਰ ਛੱਡਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ| ਭਾਵੇਂ ਜੰਗ 1965 ਦੀ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ 1971 ਦੀ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕਾਰਗਿਲ ਦਾ ਯੁੱਧ| ਸਾਨੂੰ ਇਥੋਂ ਆਪਣਾ ਜੂਲੀ ਬਿਸਤਰਾ ਗੋਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ|
ਪਿੰਡ ਬਾਰਡਰ ਤੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਅੱਜ ਤਕ ਵੀ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ |ਸਾਨੂੰ ਉਦੋਂ ਵੀ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਅਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ| ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਤੇ ਬੀ. ਐਸ. ਐਫ. ਦੀ ਗਰਾਉਂਡ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਫੌਜ਼ ਦੀ ਵਰਦੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸੌਂਕ ਸੀ| ਮੈ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਆਰ ਐਸ ਡੀ ਕਾਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਫੌਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ| ਜੁਲਾਈ 1984 ਨੂੰ ਮੈ ਅਾਰਟੀਲੇਰੀ [ਤੋਪਖਾਨੇ] ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਕਨੀਕਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ| ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰਕੇ ਥਰੀ ਮੀਡੀਅਮ ਰੇਜਿਮੇੰਟ ਵਿੱਚ ਬਤੋਰ ਸਿਪਾਹੀ ਡਿਊਟੀ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ| ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਲਗਨ ਕਰਕੇ ਮੈ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਯਾਨੀ ਕਿ ਮੈ ਸੂਬੇਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ| ਪੂਰੇ 28 ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ|
ਮੇਰਾ ਇਕ ਬੇਟਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਕੀਲ ਬਣਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਬਤੌਰ ਅਲਾਈਡ ਪੀ. ਸੀ. ਐਸ. ਆਫੀਸਰ ਵਜੋਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਲੇਬਰ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ਿਸਰ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਵੀ ਹਨ|
ਜੇ ਕਰ ਮੈ ਗੱਲ ਕਰਾਂ ਹੁਣ ਲਿਖਣ ਦੀ| ਮੇਰੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਚਾਰ ਕੈਸੇਟਾਂ ਟੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਹਨ| ਪਰ ਉਹ ਚਾਰੇ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੈਸੇਟਾਂ ਬਾਬਾ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪੱਥਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਈਆਂ ਸਨ| ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਫੌਜ਼ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਐਲ ਓ ਸੀ ਕਾਰਗਿਲ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਜੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ| ਜੇ ਪੀ ਦੱਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅਵਸਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ| ਫੌਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮੈ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਖ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪਬੰਦੀਆ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ| ਪਰ ਸ਼ੌਕ ਨੂੰ ਮੈ ਜਿਆਦਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਰੌਕ ਸਕਿਆ| ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਕਲਮ ਚੁੱਕ ਲਈ| ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈ ਸਿਰਫ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਦੇ ਮਿਡਲ ਕਾਲਮ ਲਈ ਲਿਖਦਾ ਸੀ| ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੇਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਗਈਆਂ| ਫਿਰ ਮੈ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਿਆ|
ਹੁਣ ਤਕ ਮੇਰੇ ਅਜੀਤ, ਸਪੋਕਸਮੈਨ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ, ਹਮਦਰਦ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਪਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਅੱਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਸੱਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਆਸ਼ਿਆਨਾ, ਅਕਾਲੀਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਪੋਸਟ ਕਨੈਡਾ, ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟ ਕਨੈਡਾ, ਪ੍ਰੀਤਨਾਮਾਂ ਯੂ ਐਸ ਏ, ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ, ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਸੁਨੇਹਾ, ਸੱਚ ਕਹੁ , ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ, ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਪੇਪਰ, ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ| ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਰੇਡੀਉ ਤੋਂ ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ। ਓਨਏਅਰ, ਜੱਗਬਾਣੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ, ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਤੋਂ ਵੀ ਮੇਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ|
***
Subedar Jasvinder Singh Bhularia
e-mail:jaswinder.bhuleria.1@gmail.com
+91 75891 55501
