ਲਉ ਜਨਾਬ ਪੇਸ਼-ਏ-ਖ਼ਿਦਮਤ ਹਨ ਬ੍ਰਤਾਨਵੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਅਜੀਬ ਦੀਆਂ 12 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ

ਲਉ ਜਨਾਬ ਪੇਸ਼-ਏ-ਖ਼ਿਦਮਤ ਹਨ ਬ੍ਰਤਾਨਵੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਅਜੀਬ ਦੀਆਂ 12 ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ :
(1)

ਨਜ਼ਰ ਅਪਣੀ ਤਿਰੇ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਹਟਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ!
><><><><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਹਜ਼ਜ, ਮੁਸੱਮਨ, ਸਾਲਮ
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ)
(ISSS + ISSS +  ISSS + ISSS)

੦ ਗ਼ਜ਼ਲ

(1)
ਨਜ਼ਰ ਅਪਣੀ ਤਿਰੇ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਹਟਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
ਸੁਨੇਹਾ ਪਿਆਰ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਪੁਚਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
2
ਤਿਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂਰਾਨੀ ਨੇ ਲਿਆ ਕਢ ਕਾਲ਼ਜਾ ਸਾਡਾ,
ਬਿਨਾਂ ਵੇਖੇ ਸਮਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਘਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
3
ਕਰੇ ਦਿਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਇਜ਼ਹਾਰ-ਏ-ਦਿਲ ਹਮਨਸ਼ੀਂ ਮੇਰੇ,
ਦਬੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਛੁਪਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
4
ਰਹਾਂ ਬੇਚੈਨ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਨ ਹੀ ਬੀਤਦੇ ਸੌਖੇ,
ਬਿਨਾਂ ਤੇਰੇ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਬਿਤਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
5
ਕਰੇ ਦਿਲ ਕਹਿ ਦਿਆਂ ਦਿਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,
ਬਡ਼ਾ ਬੇਤਾਬ ਹੈ ਤਨ ਮਨ ਬਤਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
6
ਤਿਰੇ ਦੀਦਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨ ਭਟਕਦਾ ਮਨ ਰਹੇ ਅਕਸਰ,
ਅਜਬ ਇਸ ਬੇਕ਼ਰਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
7
ਦਿਲੇ-ਨਾਦਾਨ ਹੁਣ ਛੱਡ ਦੇ ਗਿਲੇ ਸ਼ਿਕਵੇ ਰਡ਼ੇ-ਰੋਸੇ,
ਕਿ ਦਸ ਤੈਨੂੰ ਮਨਾਵਾਂ ਆਜ਼ਮਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
8
ਬਿਨਾਂ ਦੇਖੇ ਤਿਰਾ ਜਲਵਾ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਵੇ ਨਾ,
ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਸ਼ਕੇ ਦਾ ਚਲਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।
9
ਕਰੇ ‘ਗੁਰਸ਼ਰਨ’ ਦਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਹੱਬਤ ਦੋਸਤਾ ਤੈਨੂੰ,
ਕਿ *ਸਾਹਾ ਪਿਆਰ ਦਾ ਤੈਥੋਂ ਘਲਾਵਾਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਹਮਦਮ।

*ਸਾਹਾ: ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ
ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ
ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੱਦਾ-ਪੱਤਰ

(2)

ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਬੰਦੇ ਪਡ਼੍ਹਦਾ ਜਾ!
<><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਮੁਤਦਾਰਿਕ, ਮੁਅੱਸ਼ਰ, ਮਕਤੂਅ,ਅਖ਼ਜ਼
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ +ਫ਼ੇਲੁਨ +ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇ)
(SS +SS + SS + SS + SS + S)

੦ ਗ਼ ਜ਼ ਲ

1
ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਬੰਦੇ ਪਡ਼੍ਹਦਾ ਜਾ।
ਪੰਧ-ਹਯਾਤੀ ਏਸ ਤਰਾਂ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਜਾ।
2
ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਰੱਬ ਦੀ ਰਹਿਣਾ ਬਿਹਤਰ ਏ,
ਜਿਵ ਜਿਵ ਆਣ ਤੂਫ਼ਾਨ ਹੀ ਤਿਵ ਤਿਵ ਲਡ਼ਦਾ ਜਾ।
3
ਵੱਸ ਨਾ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਆਕਡ਼ਣਾ?,
ਹਉਮੇ ਮਾਰ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਸਜਦੇ ਕਰਦਾ ਜਾ।
4
ਦੂਰ ਦੇ ਢੋਲ਼ ਸੁਹਾਨੇ, ਪਰ ਨਾ ਨੇਡ਼ੇ ਦੇ,
ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਬੈਠ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਜਾ।
5
ਲੈਣ ਨਾ ਏਥੇ ਆਵੇ ਬੰਦਾ, ਦੇਣੇ ਨੂੰ,
ਖਾਲੀ ਇਕ ਦਿਨ ਜਾਣਾ, ਘਾਟੇ ਜਰਦਾ ਜਾ।
6
ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਆਣੇ ਜਾਣੇ ਵਾਂਗਰ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ,
ਪੱਤਝਡ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗ-ਮੁਹੱਬਤ ਭਰਦਾ ਜਾ।
7
ਯਾਰ ‘ਅਜੀਬਾ’ ਜਿੰਦਡ਼ੀ ਸੇਜ ਨਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ,
ਖ਼ਾਰਾਂ ਸੰਗ ਵੀ ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦਾ ਜਾ।
8
ਤੇਰਾ ਮਹਿਰਮ-ਯਾਰ ‘ਅਜੀਬਾ’ ਸਾਹਿਤ ਏ,
ਆਬ ਅਦਬ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਸਵੇਰੇ ਤਰਦਾ ਜਾ।

(3)

ਬਿਨ ਮੰਗੇ ਰਬ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਕਰਨੀ ਫਿਰ ਅਰਦਾਸ ਕਿਓਂ?
<><><><><><><><><><><><><><><<><><><>

ਬਹਿਰ: ਮੁਤਦਾਰਿਕ, ਸ਼ਾਂਜ਼ਦਹਿ, ਮਕਤੂਅ, ਅਖ਼ਜ਼
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ  ਇਕ ਵਾਰ
(ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇ)
(SS +SS + SS + SS + SS + SS + SS+ S)

੦ ਗ਼ ਜ਼ ਲ

1
ਬਿਨ ਮੰਗੇ ਰਬ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਕਰਨੀ ਫਿਰ ਅਰਦਾਸ ਕਿਓਂ?
ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਜੋ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਰ, ਹੋਣਾ ਫੇਰ ਉਦਾਸ ਕਿਓਂ?
2
ਦੇਵੇ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਕੀਡ਼ੇ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਗੰਡੋਏ ਨੂੰ ਰੱਬ,
ਤੈੈਨੂੰ ਰਿਜ਼ਕ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਕੀਤਾ ਤੂੰ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਿਓਂਂ?
3
ਰੱਬ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਜੰਗਲ ਬੇਲੀਂ ਨਾ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਹਾਡ਼ਾਂ ਦੇ ਜਾ,
ਜੋਗੀ ਬਣ ਘਰ-ਟੱਬਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਲੈਣਾ ਫਿਰ ਸਨਿਆਸ ਕਿਓਂ?
4
ਕਾਸ਼ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਪਰਦੇਸੀਂ ਆਣ ਹਸ਼ਰ ਜੇ ਹੋਣਾ ਸੀ ਇਹ,
ਵਤਨੀਂ ਮੌਜ ਬਹਾਰਾਂ ਕਰਦੇ, ਲੈਂਦੇ ਫਿਰ ਬਨਵਾਸ ਕਿਓਂ?
5
ਨਾ ਕੁਝ ਲੈਂਣਾ ਨਾ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਆਪੋ ਅਪਣਾ ਸਭ ਖਾਂਦੇ ਨੇ,
ਮੌਲ਼ਾ ਜਾਣੇ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ, ਅੱਜਕਲ ਪਈ ਖ਼ੱੱਟਾਸ ਕਿਓਂ?
6
ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਤੇ ਹਰ ਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵੇ ਰੱਬ ਤਲ਼ੀ ’ਤੇ ਧਰ ਕੇ,
ਮੌਲ਼ਾ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦਾ, ਕਰਨਾ ਫਿਰ ਅਭਿਆਸ ਕਿਓਂ?
7
ਦਸ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਰਕ਼ਤ ਪੈਂਦੀ ਏ,
‘ਅਜੀਬ’ ਕਹੇ ਫਿਰ ਮੰਗਣ ਦਾ ਹੈ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿਓਂ?

(4)

ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਹਾਂ ਸੁਣ ਲੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ!
<><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ ਮੁਤਦਾਰਿਕ, ਸ਼ਾਜ਼ਦਾਹ, ਮਕਤੂਅ, ਅਖ਼ਜ਼
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ +ਫ਼ੇਲੁਨ +ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇ)
(SS +SS + SS + SS + SS + SS + S)

੦ ਗ਼ ਜ਼ ਲ

1
ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਹਾਂ ਸੁਣ ਲੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਗਵਾਨ।
ਆਖਰ ਤਾਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਬੰਦੇ, ਤੇਰੀ ਹੀ ਸੰਤਾਨ।
2
ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੇ ਰੋਟੀ ਰੱਬਾ, ਸਿਰ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਛੱਤ,
ਮਸਕੀਨ ਨਾ ਸੌਂਵਣ ਸਡ਼ਕ਼ਾਂ ਉੱਤੇ, ਸੱਭ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਮਕਾਨ।
3
ਭੁੱਖੇ ਪੇਟ ਰਹੇ ਨਾ ਕਿਰਤੀ, ਨਾ ਕਿਰਤੀ ਦੇ ਬਾਲ਼,
ਮਰਨ ਕਦੇ ਵੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ, ਮੌਲ਼ਾ ਨਾ ਅਰਮਾਨ।
4
ਜੇ ਤੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬੰਦੇ, ਰੱਬਾ ਰੱਖ ਸੰਭਾਲ਼,
ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਤਕ਼ਦੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ, ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕਮਾਨ।
5
ਇੱਜ਼ਤ ਬਖ਼ਸ਼ ਤਰੀਮਤ ਨੂੰ ਰਬ, ਮਰਦੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਸੁਮੱਤ,
ਤਾਂ ਜੋ ਔਰਤ-ਜ਼ਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇ ਪੂਰਾ ਆਦਰ ਮਾਨ।
6
ਸੰਤੋਖ ਸਬਰ ਦਾ ਪਾਠ ਪਡ਼੍ਹਾ ਦੇ ਮੌਲ਼ਾ ਮੇਰੇ ਜੱਗ ਨੂੰ,
ਕਾਸ਼ ਕਿ ਜਗ ਦਾ ਹਰ ਇਕ ਪਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾਵੇ ਇਨਸਾਨ।
7
‘ਗੁਰਸ਼ਰਨਾ’ ਸਭ ਲੋਕ ਜਗਤ ਦੇ, ਰਲ਼-ਮਿਲ ‘ਕੱਠੇ ਰਹਿਣ,
ਨਜ਼ਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤੱਕ ਨਾ ਲੱਗੇ *ਨਿਹੁੰ ਦੇ ਆਣ ਤੂਫ਼ਾਨ।

*ਨਿਹੁੰ: ਮੋਹ / ਪਿਆਰ

(5)

ਮਰ ਗਏ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਲਡ਼ਣ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰ ਗਏ!
<><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਰਮਲ, ਮੁਸੱਮਨ, ਮਹਿਜ਼ੂਫ਼
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ + ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ + ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ + ਫ਼ਾਇਲੁਨ)
(SISS + SISS + SISS + SIS)

੦ ਗ਼ ਜ਼ ਲ

1
ਮਰ ਗਏ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਲਡ਼ਣ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰ ਗਏ।
ਦੂਰ ਸੀ ਪਤਝਡ਼ ਅਜੇ ਪੱਤੇ ਅਗਾਊਂ ਝਡ਼ ਗਏ।
2
ਡੱਸਣਾ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਹੋ ਗਿਆ,
ਸੱਪ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਵਿੱਚ ਖੁੱਡੀਂ ਵਡ਼ ਗਏ।
3
ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲ਼ਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਦਿਨ ਬਦਿਨ,
ਸਾਕ ਨੇਡ਼ੇ ਦੇ ਵੀ ਆਖ਼ਰ ਨੇ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਗਏ।
4
ਨਾਲ਼ ਬੰਬਾਂ ਫੂਕਣੀ ਜੋ ਸੀ ਲੋਕਾਈ ਲੋਚਦੇ,
ਆਪਣੀ ਆਤਿਸ਼ ਸਣੇ ਹੀ ਦੋਸਤੋ ਖ਼ੁਦ ਸਡ਼ ਗਏ।
5
ਲੋਕਤਾ ਤੋੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕ਼ਤਵਰ ਨਾ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕੇ,
ਮਾਰਦੇ ਡੀਂਗਾਂ ਸੀ ਜਿਹਡ਼ੇ ਬ੍ਹੋਡ਼ ਨਿਵ ਕੇ ਖਡ਼ ਗਏ।
6
ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ ਢੇਰ ਲਾ ਕੇ ਦੌਲ਼ਤਾਂ ਦੇ ਐ ‘ਅਜੀਬ’,
ਅੰਗ ਤੇਰੇ ਜੇ ਕਦੇ ਚੱਲਣੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਖਡ਼ ਗਏ।
7
ਵਿਚ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਭਾਵਨਾ ਸੰਗ ਤੋਲ਼ ਵੀ ਹੈ ਲਾਜ਼ਮੀ,
ਬਿਨ ਦੋਹਾਂ ‘ਗੁਰਸ਼ਰਨ’ ਮਿਸਰੇ ਟੁਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਡ਼ ਗਏ।

(6)

ਮੁਕੱਦਰ ਆਜ਼ਮਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ!
<><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਹਜ਼ਜ, ਮੁਸੱਦਸ, ਮਹਿਜ਼ੂਫ
ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ+ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ+ਫ਼ਊਲੁਨ
(ISSS+ISSS+ISS)

੦ ਗ਼ ਜ਼ ਲ

1
ਮੁਕੱਦਰ ਆਜ਼ਮਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
ਤਿਰੇ ਪਹਿਲੂ ‘ਚ ਆਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
2
ਬਡ਼ਾ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣਾ ਹੈ ਕੁਝ  ਸਿਖਾਣਾ,
ਤੈਨੂੰ ਅਪਣਾ ਬਨਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
3
ਤੂੰ ਆਵੇਂ ਜਾਂ ਨਾਂ ਆਵੇਂ ਪਾਸ ਮੇਰੇ,
ਤਿਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
4
ਰਵੀ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹੈਂ ਭਾਂਵੇ ਸਨਮ ਤੂੰ,
ਤੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਬਨਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
5
ਤੂੰ ਛਿਡ਼ਕੇਂਗਾ ਗਗਨ ਤੋਂ ਨੂਰ ਇਕ ਦਿਨ,
ਮੈ ਤੈਨੂੰ ਚੰਨ ਬਨਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
6
ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਤੈਨੂੰ ਹਸੀਂ ਮੁਖ,
ਇਹਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਸਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
7
ਸਿਵਾਏ “ਹਾਂ” ਤੋਂ ਆਖੀਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ,
ਗਲ਼ੇ ਤੈਨੂੰ ਲਗਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
8
ਕਰਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਦਿਲਬਰਾ ਮੈਂ,
ਤੈਨੂੰ ਦੁਲਹਨ ਬਨਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।
9
ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਘਰ ‘ਅਜੀਬਾ’ ਦੇਰ ਭਾਂਵੇ,
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ।

(7)

ਇਨਸਾਨਾਂ ਸੰਗ ਸਾਂਝ ਰਹੀ ਨਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੁਹੱਬਤ ਹੈ!
><><><><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਮੁਤਦਾਰਿਕ, ਸ਼ਾਂਜ਼ਦਹਿ, ਮਕਤੂਅ, ਅਖ਼ਜ਼
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇਲੁਨ+ਫ਼ੇ)
(SS +SS + SS + SS + SS + SS + SS+ S)

o ਗ਼ਜ਼ਲ

1
ਇਨਸਾਨਾਂ ਸੰਗ ਸਾਂਝ ਰਹੀ ਨਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਮੁਹੱਬਤ ਹੈ।
ਟੋਰ ਜ਼ਮਾਨਾ ਟੁਰਿਆ ਪੁੱਠੀ ਰੱਖ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ।
2
ਪੈਸੇ ਨਾਲ਼ ਤੋਲ਼ੀਂਦੇ ਲੋਕੀਂ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ,
ਜਿਸ ਦਾ ਬੋਝਾ ਤੇ ਢਿੱਡ ਭਾਰਾ ਓਸੇ ਦੀ ਹੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੈ।
3
ਪਿਆਰ ਵਿਕੇਂਦਾ ਥਾਂ ਥਾਂ ਅਜਕਲ ਲੋਡ਼ ਨਾ ਕੋਠੀਂ ਜਾਵਣ ਦੀ,
ਸੱਚੇ ਆਸ਼ਕ ਮਿਲਣ ਨਾ ਜੱਗ ‘ਤੇ ਝੂਠਡ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਮਤ ਹੈ।
4
ਚਿੱਟੇ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਰਹੇ ਜੋ ਬਿਨ ਰਾਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ,
ਖਾ ਖਾ ਲੋਕੀਂ ਮਰਦੇ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਮਗਰ ਸਿਆਸਤ ਹੈ।
5
ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀਂ ਗਈ ਜਵਾਨੀ ਪਰਤੀ ਵਾਪਸ ਕੁੱਜੇ ਵਿਚ,
ਆ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਗੰਗਾ ਅੰਦਰ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਹਕੀ਼ਕ਼ਤ ਹੈ।
6
ਦਸਵੀਂ ਫੇਲ਼੍ਹ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦੇ ਐਮ.ਏ. ਪਾਸ ਮੁਹੱਲੇ ਕੱਛਣ,
ਇਹ ਕੈਸਾ ਗਣਤੰਤਰ ਸਿਸਟਮ ਅਨਪਡ਼੍ਹ ਹੱਥ ਹਕੂਮਤ ਹੈ।
7
ਮੰਦਰ ਮਸਜਦ ਗਿਰਜੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਰੱਬ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਨਾ,
ਆਪਾਂ ਪਾਯਾ ਘਰ ਬੈਠੇ ਹੀ ਸਜਨਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲ਼ਤ ਹੈ।
8
ਬਿਨ ਮੰਗੇ ਮੌਲ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਮੰਗਣ ਦੀ ਫਿਰ ਲੋਡ਼ ਨਹੀਂ,
ਸਾਥੋਂ ਮੰਗ ਨਾ ਰੱਬ ਤੋਂ ਹੋਵੇ ਯਾਰੋ ਸਾਡੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੈ।
9
ਠੱਗੀਆਂ ਮਾਰ ਨਾ ਬਣਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਹੱਕ-ਹਲਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ,
ਏਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੈਨ ਸਕੂੰ ਤੇ ਏਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਬਰਕ਼ਤ ਹੈ।
10
‘ਗੁਰਸ਼ਰਨ’ ਕਰੇ ਨਾ ਨਫ਼ਰਤ-ਸ਼ਫ਼ਰਤ ਪ੍ਰੇਮ-ਦੀਵਾਨਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ,
ਇਸਦਾ ਇਸ਼ਟ ਮੁਹੱਬਤ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ਼ਕ-ਇਬਾਦਤ ਹੈ।
11
ਕਹਿਣੀ ਨਿਤ ਆਸਾਨ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਾ ਪੂਜਾ ਇਸ ਦੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ,
ਰੋਜ਼ ਕਹੇ ‘ਗੁਰਸ਼ਰਨ’ ਜਿਹਨੂੰ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਮੁਹੱਬਤ ਹੈ।

(8)

ਸਿਪ ਸਿਪ ਕਰਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ!
><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਮੁਤਦਾਰਿਕ, ਮੁਸੱਮਨ, ਮਕਤੂਅ
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਫ਼ੇਲੁਨ + ਫ਼ੇਲੁਨ + ਫ਼ੇਲੁਨ + ਫੇਲੁਨ)
(SS + SS  + SS + SS)

੦ ਗ਼ ਜ਼ ਲ

1
ਸਿਪ ਸਿਪ ਕਰਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਦੱਸੋ ਧਾਡਾ ਕੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
2
ਗੋਕਾ ਦੁੱਧ ਨਿਆਮਤ ਹੁੰਦਾ,
ਡਕ ਡਕ ਕਰਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
3
ਬਿਨ ਸਾਕ਼ੀ ਬਿਨ ਠੇਕੇ ਦੇ ਹੀ,
ਯਾਰ ਦੇ ਨੈਣੋਂ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
4
ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਸੱਭ ਤਿਆਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ,
ਫਿਰ ਵੀ ਯਾਰੋ ਜੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
5
ਪੁੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ ਪੁੱਛੇ ਮੈਨੂੰ,
ਸਾਰ ਮੈਂ ਸਭਨਾ ਦੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
6
ਦੂਰ ਦੇ ਢੋਲ਼ ਸੁਹਾਣੇ ਹੁੰਦੇ,
ਨੇਡ਼ੇ ਹੋ ਸੁਣ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
7
ਮੰਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ,
ਜਾਮ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
8
ਦੇ ਕੇ ਲੈਣਾ ਭੁਲਣਾ ਬਿਹਤਰ,
ਕੌਡ਼ੇ ਘੁੱਟ ਵੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
9
ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ‘ਚ ਹਾਂ ਕੁਝ ਢਿੱਲਾ,
“ਏ“ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ “ਬੀ” ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ
10
ਤਕ਼ਰਾਰ ਕਰਾਂ ਨਾ ਬੋਲਾਂ ਮੰਦਾ,
ਕੋਈ ਬੋਲੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਸੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
11
ਮਗ਼ਜ਼-ਖਪਾਈ ਕਰਨੀ ਔਖੀ,
ਮੰਗ ਸਦਾ ਮਾਫ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
12
ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿਚ ਹਾਂ ਮਾਹਰ,
ਜੇ ਸਿਖਣਾ ਨਾ ਫ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
13
ਆਖ ਗ਼ਜ਼ਲ ਬਿਨ ਨਾਗਾ ਯਾਰੋ,
ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
14
ਕਹਿ ਕਹਿ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਰੋਜ਼ ‘ਅਜੀਬਾ’,
ਜਾਮ ਅਦਬ ਦੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

(9)

ਤਿਰੀ ਜਲਵਾਗਿਰੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ!
><><><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਹਜ਼ਜ, ਮੁਸੱਮਨ, ਸਾਲਮ
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ)
(ISSS + ISSS +  ISSS + ISSS)

o ਗ਼ਜ਼ਲ

1
ਤਿਰੀ ਜਲਵਾਗਿਰੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
ਕਿ ਹੁਸਨਾਂ ਦੀ ਪਰੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
2
ਰਹੇ ਬਸ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਤੇਰਾ ਹਸੀਂ ਮੁਖਡ਼ਾ,
ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਝਾਤਡ਼ੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
3
ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਹੀਰ ਸੀ ਤੱਕੀ ਹਸੀਂ ਤੇਰੇ ਜਹੀ ਪਹਿਲੋਂ,
ਕਿ ਤੇਰੀ ਦਿਲਕਸ਼ੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
4
ਸੁਹੱਪਣ ਦੀ ਕਿਰਨ ਮੁਖਡ਼ੇ ਤਿਰੇ ‘ਤੇ ਨੂਰ ਬਣ ਚਮਕੇ,
ਕਿ ਤੇਰੀ ਹੁਸਨਗੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
5
ਨਾ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਮੇਕਅਪ ਨਾ ਲਾਈ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸੁਰਖ਼ੀ,
ਕਿ ਤੇਰੀ ਸਾਦਗੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
6
ਰਹੇ ਹਾਸਾ ਸਦਾ ਟਪਦਾ ਤਿਰੇ ਚੰਨ-ਮੁਖਡ਼ੇ ਉੱਤੇ,
ਤਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
7
ਤਿਰੇ ਨੈਣਾਂ ਬਲੌਰੀ ਜਾਨ ਲੈਂਦੇ ਕੱਢ ਜਦ ਤੱਕਾਂ,
ਤਿਰੀ ਅੱਖ ਕਾਸ਼ਣੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
8
ਬਿਨਾਂ ਵੇਖੇ ਤਿਰਾ ਮੁਖਡ਼ਾ ਰਤਾ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਆਵੇ,
ਤਿਰੀ ਜੋਬਨਕਸ਼ੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
9
ਨਾ ਲਹਿੰਦੀ ਭੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਮੁਖ ਤਿਰਾ ਸੁੰਦਰ,
ਕਿ ਤੇਰੀ ਤਿਸ਼ਨਗੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
10
ਨਾ ਛੱਡੀਂ ਓਸ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਬੰਦਗੀ ਆਸ਼ਕ਼,
ਤਿਰੇ ਰੰਗ ਸ਼ਰਬਤੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।
11
ਕਰੇ ‘ਗੁਰਸ਼ਰਨ’ ਪੂਜਾ ਆਪ ਦੀ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਨਿਸ ਦਿਨ,
ਤਿਰੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸਾਨੂੰ ਸਨਮ ਸਾਡੇ।

(10)

ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਿਕਲੇ ਜਿਵੇਂ ਆਂਡੇ ਵਿ਼ਚੋਂ ਮੁਰਗੀ!
><><><><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਹਜ਼ਜ, ਮੁਸੱਮਨ, ਸਾਲਮ
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ + ਮੁਫ਼ਾਈਲੁਨ)
(ISSS + ISSS +  ISSS + ISSS)

o ਗ਼ਜ਼ਲ

ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਿਕਲੇ ਜਿਵੇਂ ਆਂਡੇ ਵਿ਼ਚੋਂ ਮੁਰਗੀ।
ਉਹੀ ਮੁਰਗੀ ਦਵੇ ਆਂਡੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਤ ਬਣੇ ਭੁਰਜੀ।

ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਂੰਦਰ ਅਗਰ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ,
ਗ਼ਜ਼ਲ ਫਿਰ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਨਾਂ ਵਾਂਗਰ ਰੇਲ਼ ਦੇ ਤੁਰਦੀ।

ਗ਼ਜ਼ਲ ਮਤਲੇ ਚੋਂ ਦਿਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਸ਼ਾਇਰ ਦੀ •ਕਵੀਅਤ ਹੈ,
ਕਿ ਹਰ ਮਿਸਰੇ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਫਿਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਵ ਮੋਡ਼ ਹੈ ਮੁਡ਼ਦੀ।

ਸਤਰ ਇਕ ਜਦ ਕਹੀ ਜਾਵੇ ਸ਼ੁਰੂ ਫਿਰ ਦੂਸਰੀ ਹੋਵੇ,
ਕਿ ਆਖਣ ਨੂੰ ਸਤਰ ਅਗਲੀ ਨਵੀਂ ਫਿਰ ਸੋਚ ਹੈ ਫੁਰਦੀ।

ਕਹਹਾਂ ਮੈਂ ਦੋਸਤੋ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀਂ ਸੁਬਾ ਸ਼ਾਮੀਂ,
ਰਹੇ ਭਾਂਵੇਂ ਮਿਰੀ ਬਿੱਲੋ ਸਦਾ ਕੁਡ਼੍ਹਦੀ ਹੀ ਜਾਂ ਲਡ਼ਦੀ।

ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਬਹਿਰ ਦਾ ਨਿਭਣਾ ਅਤੀ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੈ,
ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ‘ਅਜੀਬਾ’ ਇਹ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਟੁਰਦੀ।

•ਕਵੀਅਤ:  ਕਵਿਤਾ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸਿਆਣਪ

(11)

ਪੁੰਗਰਦੇ ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਨਵ-ਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ!
><><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਰਮਲ, ਮੁਸੱਮਨ, ਮਹਿਜ਼ੂਫ਼
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ + ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ + ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ + ਫ਼ਾਇਲੁਨ)
(SISS + SISS + SISS + SIS)

੦ ਗ਼ ਜ਼ ਲ

ਪੁੰਗਰਦੇ ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਨਵ-ਅੰਦਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।
ਹੁਸਨ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤੇ ਨਖ਼ਰਾ ਨਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਮਾਰਦੀ ਗਗਨੀਂ ਉਡਾਰੀ ਦੋਸਤੋ ਜਿੱਦਾਂ ਉਕਾਬ,
ਪਰਤਦੀ ਲੈ ਕੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਿਆ ਬਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਏਸ ਵਿਚ ਚੱਲੇ ਗਰਾਰੀ ਤੋਲ ਤੇ ਤੋਕਾਂਤ ਦੀ,
ਰੇਲ ਦੀ ਪਟਡ਼ੀ ਦੀ ਸੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਨਾ ਕਹਾਂ ਵਲ਼ ਸ਼ਲ ਜਿਹੇ ਪਾ ਆਖਦਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ,
ਇਕ ਅਨੋਖਾ ਭੇਦ ਨਾਲੇ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ ਭਾਂਵੇਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਗਪਗ ਦਹਾਕੇ ਪੰਜ ਤੋਂ,
ਫੇਰ ਵੀ ਜਾਪੇ ਨਾ ਅੰਤ ਆਗਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਬੰਦਗੀ ਪੂਜਾ ਮਿਰੀ ਯਾਰੋ ਇਬਾਦਤ ਬਣ ਗਈ,
ਪੁੱਜਦੀ ਰਬ ਦੇ ਘਰੀਂ ਪਰਵਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਖਿੱਚਦੀ ਵਲ ਆਪਣੇ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਔਰਤ ਜਿਵੇਂ,
ਕਰ ਰਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਮੁਗਧ •ਦਿਲਸਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਪਡ਼੍ਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਨਾ ਇਸ ‘ਤੇ ਦਾਦ ਨੇ,
ਦੋਸਤੋ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਾਸਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

ਇਸ ਬਿਨਾਂ ਜੀਣਾ ਤਿਰਾ ‘ਗੁਰਸ਼ਰਨ’ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਬਡ਼ਾ,
ਦੇ ਰਹੀ ਮਨ ਦਾ ਸਕੂੰ ਸੁਰ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੀ ਗ਼ਜ਼ਲ।

•ਦਿਲਸਾਜ਼: ਮਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈ
•ਨਾਸਾਜ਼: ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ / ਨਾਪਸੰਦ

(12)

ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਪਾ ਪੰਜਾਲ਼ੀ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਤੂੰ ਫਾਹ ਲਿਆ ਹੈ!
><><><><><><><><><><><><><><><><>

ਬਹਿਰ: ਮੁਜਾਰਿਆ, ਮੁਸੱਮਨ , ਅਖ਼ਰਬ
ਅਰਕਾਨ: ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ
(ਮਫ਼ਊਲ + ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ + ਮਫ਼ਊਲ + ਫ਼ਾਇਲਾਤੁਨ)
(SSI+ SISS + SSI + SISS)

੦ ਗ਼ਜ਼ਲ

ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਪਾ ਪੰਜਾਲ਼ੀ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਤੂੰ ਫਾਹ ਲਿਆ ਹੈ।
ਮੁੰਡੇ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਤੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਪਟਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਜਾਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਕਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਇਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇਰਾ,
ਜਾਦੂ ਚਲ਼ਾ ਕੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਦਿਲਬਰ ਫਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਸੁੱਟ ਡੋਰੇ ਕਰ ਸੈਨਤਾਂ ਤੇ ਨਖ਼ਰੇ,
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਸਾਨੂੰ ਖ਼ਾਦਮ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਤੇਰੇ ਸਰੂਪ ਸੁੰਦਰ ਨੇ ਮੋਹ ਲਿਆ ਅਸਾਨੂੰ,
ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਸੁਣਿਐਂ ਕਿ ਮੌਤ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਖਿਚ ਲਿਆਉਂਦੀ,
ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਤੇਰੇ ਨੇ ਖਿਚ ਖਿਚਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਤਮਾਮ ਭੁਲ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ,
ਤਨ ਮਨ ਇਹ ਸੰਗ ਤੇਰੇ ਯਾਰਾ ਲਗਾ ਲਿਆ ਹੈ।  

ਤੇਰੇ ਸਿਆਣੇਪਣ ਦੀ ਦੇਣੀ ਹੈ ਦਾਦ ਬਣਦੀ,
ਸ਼ਾਇਰ ‘ਅਜੀਬ’ ਵਰਗਾ ਕਦਮੀਂ ਝੁਕਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਸੰਗ ਡਾਢਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣੀ ਆਸਾਨ ਨਾ ‘ਅਜੀਬਾ’,
ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਾਂ ਆਪਾ ਭੁਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।

o

*’ਲਿਖਾਰੀ’ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ‘ਲਿਖਾਰੀ’ ਦਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੇਵਲ ‘ਰਚਨਾ’ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
***
1875
***